Thành Cổ Quảng Trị không chỉ là một công trình kiến trúc lịch sử, mà còn là biểu tượng của ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất của quân và dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong Chiến dịch Trị Thiên năm 1972, nơi đây trở thành tâm điểm của những trận đánh quyết liệt nhất, nơi từng mét đất, từng mảng tường thấm đẫm máu xương của chiến sĩ và đồng bào. Vậy tại sao phải giữ Thành Cổ Quảng Trị và ý nghĩa của nó trong lịch sử dân tộc là gì? Đây là câu hỏi quan trọng mà mỗi người Việt Nam cần hiểu rõ.
Tại sao phải giữ Thành Cổ Quảng Trị?
Thành Cổ Quảng Trị có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nằm ở vùng địa đầu miền Nam, gần vùng ranh giới chia cắt hai miền sau Hiệp định Genève, nơi đây trở thành chốt chặn quan trọng. Việc kiểm soát Thành Cổ không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến thế trận trên chiến trường, mà còn quyết định phần nào vị thế của Việt Nam trong các cuộc đàm phán ngoại giao, đặc biệt là Hội nghị Paris.

Nhận thấy tầm quan trọng này, Mỹ và quân ngụy đã tập trung mọi lực lượng mạnh nhất, huy động vũ khí tối tân để tái chiếm Quảng Trị. Mục tiêu của họ là giành lợi thế trong bàn đàm phán Paris, đồng thời nâng cao uy tín chính trị trong dư luận quốc tế và nội bộ nước Mỹ, đặc biệt trong năm bầu cử Tổng thống 1972.
Ngược lại, quân dân Việt Nam quyết tâm giữ vững Thành Cổ. Việc bảo vệ thành phố không chỉ giúp bảo toàn tỉnh Quảng Trị mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các chiến dịch phòng ngự và phản công chiến lược tiếp theo. Chính vì thế, Thành Cổ Quảng Trị đã trở thành điểm nóng quyết liệt nhất, nơi mà cả hai bên đều dồn hết sức lực, thể hiện tinh thần chiến đấu quyết chiến, quyết thắng của quân và dân ta trong Chiến dịch Trị Thiên 1972.
Ý nghĩa của Thành Cổ Quảng Trị
Thành Cổ Quảng Trị không chỉ là một địa danh lịch sử mà còn mang nhiều giá trị văn hóa, tinh thần và chính trị sâu sắc:

- Biểu tượng chủ nghĩa anh hùng cách mạng: Thành Cổ Quảng Trị là minh chứng sống động cho tinh thần quyết chiến, quyết thắng của quân và dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng. Trong suốt 81 ngày đêm chiến đấu, quân dân đã thể hiện ý chí kiên cường, bất khuất, dám hy sinh đến người cuối cùng để bảo vệ từng tấc đất của Tổ quốc. Đây là hình ảnh sáng ngời về chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc.
- Giá trị chính trị – ngoại giao: Thắng lợi trong Chiến dịch Trị Thiên 1972, đặc biệt là việc giữ vững Thành Cổ Quảng Trị, đã buộc Mỹ phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán tại Hội nghị Paris. Sự kiện này không chỉ củng cố vị thế của Việt Nam trên bàn ngoại giao mà còn mở đường cho chiến thắng mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam và thống nhất đất nước. Thành Cổ Quảng Trị trở thành biểu tượng của sức mạnh quân sự kết hợp với chiến lược ngoại giao hiệu quả.
- Bài học giáo dục thế hệ trẻ: Việc giữ vững Thành Cổ là minh chứng sống cho lòng dũng cảm, tinh thần đoàn kết và ý chí kiên cường. Nó nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị của hòa bình, độc lập và lòng yêu nước. Mỗi tấc đất, mỗi pháo đài tại Thành Cổ đều thấm đẫm máu xương của đồng bào, chiến sĩ, thể hiện bản lĩnh Việt Nam trước những thử thách lớn nhất, như Thiếu tướng Vũ Cương Quyết từng nhấn mạnh.
Thiếu tướng Vũ Cương Quyết nhấn mạnh rằng, mỗi tấc đất Thành Cổ đều thấm đẫm máu xương của đồng bào, chiến sĩ, thể hiện bản lĩnh Việt Nam trước những thử thách lớn nhất.
Diễn biến 81 ngày đêm bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị
Suốt 81 ngày đêm, từ tháng 5 đến tháng 7 năm 1972, Thành Cổ Quảng Trị trở thành trận địa khốc liệt nhất trong Chiến dịch Trị Thiên. Mỗi ngày, địch mở liên tục các trận đánh bằng bom pháo, kết hợp bộ binh, xe tăng, xe thiết giáp, xe phun lửa, yểm trợ cho lính dù, lính thủy đánh bộ và biệt động, tập trung xoay quanh mảnh đất chưa đầy 300.000 m² trong một thị xã rộng gần 4 km². Nhà cửa bị san phẳng, phố xá đổ nát, không còn bóng người.

Trong khi đó, quân ta, ngoài một số tiểu đoàn Tỉnh đội Quảng Trị, đa số chưa quen địa hình, phải vừa chiến đấu vừa quan sát, hiệp đồng tác chiến. Dù khó khăn, bộ đội đã phát huy trí tuệ, sáng tạo chiến thuật, không chỉ phòng thủ thụ động mà liên tục cải thiện thế phòng thủ, vừa giữ chốt vừa xuất kích phản công, tập kích tiêu diệt địch. Nhờ đó, những lực lượng cơ động chiến lược hàng đầu của địch chỉ tiến được “tốc độ rùa bò” từ sông Mỹ Chánh tới Thành Cổ trong 81 ngày đêm.
Trước sức mạnh huỷ diệt kinh hoàng của địch, có ngày 13.000 quả đạn pháo, hàng ngàn tấn bom dội xuống Thành Cổ. Bình quân, mỗi người dân phải chịu tới 250 quả đạn pháo. Nhưng quân dân Việt Nam vẫn quán triệt chỉ thị của Bộ Chính trị, giữ vững ý chí, quyết tâm bảo vệ Thành Cổ vì đây là trận quyết chiến quan trọng về chính trị và chiến lược. Nhiều trận phản kích đẫm máu diễn ra ngay dưới chân Thành Cổ, tiêu biểu như Trung đoàn 48 chiến đấu “1 chọi 100” chống Lữ đoàn dù số 2 của địch.
Trong trận địa liên tục chao đảo vì bom đạn, bộ đội vẫn kiên cường đánh lui 13 đợt tiến công trong một ngày, nhiều chiến sĩ vẫn xin ở lại chiến đấu dù bị thương nặng, sống trong điều kiện khan hiếm lương thực, nước uống, phải bắn dè xẻn từng viên đạn. Tình trạng thiếu thốn và khó khăn chưa từng có không làm suy giảm quyết tâm của quân dân ta.
Tuy nhiên, do hỏa lực địch quá mạnh, phòng tuyến vòng ngoài dần bị vỡ. Từ đầu tháng 9, trận đánh chuyển vào lòng thị xã và Thành Cổ, ta và địch giành nhau từng căn nhà, từng góc phố, từng mảng tường Thành Cổ. Thời tiết bất lợi với áp thấp nhiệt đới, sông Thạch Hãn dâng cao, khiến chiến sĩ vừa tát nước chống ngập công sự vừa đánh trả địch, ăn lương khô, uống nước lã, dẫn đến sức khoẻ giảm sút và thương vong cao. Cuối cùng, quân ta được lệnh rút sang sông Thạch Hãn vào 18 giờ ngày 16-9-1972.
Từ một thị xã nhỏ, Quảng Trị trở thành tâm điểm chú ý của cả nước và thế giới, không chỉ vì sự hung bạo của địch mà còn vì tinh thần anh dũng vô song của đồng bào, chiến sĩ Việt Nam. Địch huy động những sư đoàn thiện chiến nhất, vũ khí tối tân, hỏa lực cực mạnh – tương đương 7 quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima. Trong khi đó, quân ta vẫn làm chủ thị xã lâu dài, tiêu diệt hơn 24.000 tên địch, bắn rơi 180 máy bay, phá huỷ 140 xe quân sự, trong đó có 90 xe tăng và xe bọc thép, 20 khẩu pháo cùng nhiều phương tiện khác. Lực lượng vũ trang tỉnh đã đánh 642 trận từ 28-6 đến 16-9-1972.
Cuộc chiến đấu này được xem là trận tác chiến dài ngày nhất, quyết liệt nhất trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, tất cả hy sinh đều vì độc lập, tự do, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của dân tộc.
Tham khảo thêm:
- Chiron là sao gì? Đặc điểm và ý nghĩa trong chiêm tinh học
- Chiếu dời đô là của ai? Tìm hiểu từ A-Z về chiếu rời đô
Kết bài
Tại sao phải giữ Thành Cổ Quảng Trị ? Việc giữ vững Thành Cổ Quảng Trị không chỉ là chiến công quân sự oai hùng, mà còn là biểu tượng sáng ngời của ý chí, lòng dũng cảm và tinh thần đoàn kết của toàn dân tộc. 81 ngày đêm chiến đấu khốc liệt đã chứng minh rằng, dù phải đối mặt với bom đạn hủy diệt và lực lượng địch mạnh nhất, quân dân Việt Nam vẫn kiên cường bám trụ, bảo vệ từng mét đất Tổ quốc.
