Mars (sao Hỏa) là hành tinh đứng thứ 4 tính từ Mặt Trời trong hệ Mặt Trời và là một trong những thiên thể được con người quan tâm nhiều nhất. Với màu đỏ đặc trưng, bề mặt khô cằn, khí hậu khắc nghiệt và nhiều bí ẩn chưa giải mã, Mars được xem là ứng cử viên hàng đầu cho khả năng tồn tại hoặc nuôi dưỡng sự sống trong tương lai. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ Mars là gì, đặc điểm nổi bật, cấu tạo, khí hậu và các khám phá quan trọng liên quan đến hành tinh này.
Mars là sao gì?
Mars là tên tiếng Anh của sao Hỏa, hành tinh nằm ở vị trí thứ tư tính từ Mặt Trời và thuộc nhóm hành tinh đất đá (terrestrial planets) giống với Trái Đất, sao Kim và sao Thủy. Đây là một trong những hành tinh được nghiên cứu nhiều nhất trong Hệ Mặt Trời nhờ những điểm tương đồng về cấu trúc, chu kỳ quay và các đặc điểm địa chất có thể cung cấp manh mối về khả năng tồn tại sự sống.
Sao Hỏa được gọi là “Hành tinh Đỏ” vì bề mặt chứa nhiều oxit sắt (gỉ sắt) phản chiếu ánh sáng khiến hành tinh có sắc đỏ đặc trưng khi quan sát từ Trái Đất. Hành tinh này có ngày dài gần tương đương với Trái Đất (khoảng 24 giờ 37 phút), có bốn mùa rõ rệt do trục nghiêng tương tự Trái Đất, và sở hữu bề mặt đa dạng với núi lửa khổng lồ, hẻm núi sâu, sa mạc rộng và băng bao phủ ở các cực.
Điểm khiến Mars trở nên đặc biệt là nhiều dấu hiệu cho thấy hành tinh này từng có nước chảy trên bề mặt, từng có sông ngòi hoặc hồ cổ trong quá khứ. Điều này khiến sao Hỏa trở thành mục tiêu nghiên cứu hàng đầu của các cơ quan vũ trụ nhằm tìm kiếm bằng chứng về sự sống vi sinh vật trong lịch sử và khả năng sinh sống trong tương lai.
Xem thêm: Hệ mặt trời có bao nhiêu hành tinh? 8 hay 9 | Sắp xếp theo độ lớn
Vị trí và cấu tạo của sao Mars
Sao Hỏa (Mars) nằm ở vị trí thứ tư tính từ Mặt Trời, sau sao Thủy, sao Kim và Trái Đất. Hành tinh này cách Mặt Trời trung bình khoảng 227,9 triệu km, tương đương 1,52 đơn vị thiên văn (AU). Mars nằm giữa vùng các hành tinh đất đá và vành đai tiểu hành tinh, đồng thời có quỹ đạo dài hơn Trái Đất nên một năm trên sao Hỏa kéo dài đến 687 ngày Trái Đất. Trục nghiêng của Mars gần giống Trái Đất nên hành tinh này cũng có 4 mùa rõ rệt, dù kéo dài hơn do thời gian quỹ đạo lớn.
Cấu tạo của sao Mars: Tương tự Trái Đất, sao Hỏa có cấu tạo gồm 3 lớp chính: lõi, mantle và vỏ.
- Lõi (Core): Chủ yếu gồm sắt, niken và lưu huỳnh, kích thước nhỏ hơn và nguội nhanh hơn so với lõi Trái Đất. Do đó, Mars không tạo ra từ trường toàn cầu mạnh, khiến khí quyển dễ bị bức xạ Mặt Trời cuốn trôi.
- Mantle (Manti): Là lớp đá silicat bao quanh lõi, từng hoạt động mạnh mẽ trong quá khứ và tạo ra các công trình địa chất khổng lồ như Olympus Mons – núi lửa lớn nhất Hệ Mặt Trời.
- Vỏ (Crust): Được cấu tạo từ bazan và các loại đá núi lửa, độ dày trung bình 50–70 km. Bề mặt lưu giữ nhiều dấu tích của nước cổ đại như thung lũng xói mòn, đá trầm tích và băng ở hai cực.
Ý nghĩa của sao Mars trong chiêm tinh học
Trong chiêm tinh học, Mars (sao Hỏa) là biểu tượng của năng lượng, hành động và bản năng nguyên thủy của con người. Hành tinh này đại diện cho cách mỗi người theo đuổi mục tiêu, phản ứng khi đối mặt với thử thách và thể hiện sức mạnh cá nhân. Mars được xem là nguồn động lực thúc đẩy sự quyết đoán, lòng can đảm và tinh thần chiến đấu.
Trong bản đồ sao (natal chart), vị trí của Mars cho biết bạn hành động như thế nào, bạn thể hiện sự tức giận ra sao, mức độ nhiệt huyết trong công việc, cũng như cách bạn tiếp cận mong muốn cá nhân. Mars chi phối các khía cạnh như ý chí, sự cạnh tranh, ham muốn, tình dục, chủ động và khả năng bảo vệ bản thân.
Mars còn được xem là hành tinh của xung lực và khuynh hướng hành động tức thời. Khi năng lượng của Mars hài hòa, nó mang lại sự táo bạo, chủ động và hiệu quả. Khi mất cân bằng, Mars có thể biểu hiện thành nóng nảy, bốc đồng hoặc hiếu chiến.
Ngoài ra, Mars cai quản cung Bạch Dương (Aries) và đồng cai quản Bọ Cạp (Scorpio) – hai cung nổi tiếng về sức mạnh, nội lực, sự quyết đoán và khả năng đối mặt với biến cố. Vì vậy, năng lượng Mars đóng vai trò quan trọng định hình cách con người hành động và thể hiện sức mạnh cá nhân trong cuộc sống.
TOP 10 sự thật thú vị về sao Mars
Sao Hỏa, hay còn gọi là Mars, không chỉ là hành tinh thứ tư trong Hệ Mặt Trời mà còn là một trong những thiên thể được nghiên cứu nhiều nhất. Dưới đây là TOP 10 sự thật thú vị về sao Hỏa mà có thể bạn chưa từng biết, từ cấu trúc địa chất, khí hậu đến các mặt trăng bí ẩn, giúp bạn hiểu rõ hơn về hành tinh đỏ này.
#1. Sao Hỏa từng có sông, hồ và biển rộng
Các tàu thăm dò như Curiosity và Perseverance đã phát hiện nhiều dấu vết cho thấy Mars từng sở hữu sông, hồ và thậm chí là đại dương. Những thung lũng xói mòn, lớp trầm tích và khoáng vật như clay, hematite chỉ hình thành khi có nước, chứng tỏ hành tinh đỏ từng có môi trường ẩm ướt. Thậm chí, các mô hình địa chất còn cho thấy khoảng 40% bán cầu Bắc của Mars từng bị bao phủ bởi nước. Đây là cơ sở quan trọng để tìm kiếm dấu hiệu sự sống vi sinh vật trong quá khứ.
#2. Olympus Mons – núi lửa lớn nhất Hệ Mặt Trời
Mars sở hữu núi lửa Olympus Mons, cao khoảng 22–25 km, gấp gần 3 lần đỉnh Everest, với đường kính khoảng 600 km. Nguyên nhân ngọn núi lửa khổng lồ này là do Mars không có chuyển động kiến tạo mảng mạnh như Trái Đất, nên magma liên tục tích tụ tại cùng một vị trí trong hàng triệu năm. Olympus Mons không chỉ là núi lửa lớn nhất mà còn là một biểu tượng cho hoạt động địa chất cổ đại của sao Hỏa.
#3. Một ngày trên Mars gần giống Trái Đất
Một ngày trên Mars kéo dài 24 giờ 37 phút, gần như tương đồng với Trái Đất. Chu kỳ này giúp nhịp sinh học của con người ít bị ảnh hưởng nếu sống trên hành tinh này. Tuy nhiên, một năm trên Mars lại dài gấp đôi Trái Đất, khoảng 687 ngày Trái Đất, do quỹ đạo xa Mặt Trời hơn.
#4. Sao Hỏa cực kỳ lạnh
Nhiệt độ trung bình trên bề mặt Mars khoảng –63°C, trong khi ban đêm có thể xuống tới –125°C. Nguyên nhân là khí quyển quá mỏng, không giữ được nhiệt. Dù ban ngày ở xích đạo nhiệt độ có thể lên tới 20°C, thời gian duy trì rất ngắn và không đủ để hỗ trợ sinh sống lâu dài.
#5. Khí quyển mỏng và gần như không thể thở
Khí quyển Mars chủ yếu chứa 95% CO₂, 3% nitrogen và 0,13% oxy. Áp suất khí quyển chỉ bằng 1% Trái Đất, khiến nước lỏng khó tồn tại và bức xạ vũ trụ chiếu trực tiếp xuống bề mặt. Con người muốn sống trên Mars cần sử dụng bộ đồ áp suất, domes bảo vệ và hệ thống lọc khí CO₂.
#6. Sao Hỏa có những cơn bão bụi khổng lồ
Mars nổi tiếng với các cơn bão bụi có thể kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng, bao phủ toàn bộ hành tinh. Bụi mịn bay khắp nơi, che ánh sáng Mặt Trời và ảnh hưởng trực tiếp đến các thiết bị năng lượng mặt trời như rover Opportunity. Những cơn bão này là thách thức lớn cho việc thám hiểm và định cư tương lai.
#7. Băng nước tồn tại dưới bề mặt
Nhiều radar và tàu thăm dò phát hiện lớp băng nước khổng lồ nằm dưới bề mặt, đặc biệt ở các cực. Băng nước này có thể được sử dụng để cung cấp nước uống, tách oxy để thở hoặc tạo nhiên liệu hydrogen cho các sứ mệnh con người trong tương lai.
#8. Hai mặt trăng nhỏ Phobos và Deimos
Mars sở hữu hai vệ tinh nhỏ là Phobos và Deimos, có hình dạng méo mó giống tiểu hành tinh. Phobos đang dần rơi về phía hành tinh và dự kiến sẽ vỡ ra trong khoảng 30–50 triệu năm tới, tạo thành một vành bụi. Deimos quay xa hơn và di chuyển chậm, tạo điểm sáng nhỏ trên bầu trời Mars. Cả hai vệ tinh có thể là tiểu hành tinh bị Mars bắt giữ từ quá khứ.
#9. Màu đỏ đặc trưng của sao Hỏa
Bề mặt Mars phủ đầy bụi oxit sắt (gỉ sắt), khiến hành tinh có màu đỏ cam đặc trưng. Gió thổi các hạt bụi này khắp bề mặt, tạo nên sắc đỏ rực quan sát từ Trái Đất và là lý do hành tinh được gọi là Hành tinh Đỏ.
#10. Valles Marineris – hẻm núi khổng lồ dài 4.000 km, sâu 7 km
Hệ thống hẻm núi Valles Marineris dài tới 4.000 km, sâu 7 km và rộng lên đến 200 km, là hẻm núi lớn nhất Hệ Mặt Trời. Nó lớn gấp nhiều lần Grand Canyon trên Trái Đất và được hình thành từ sự kéo giãn vỏ hành tinh, núi lửa khổng lồ Olympus Mons và sụp đổ magma dưới lòng đất. Valles Marineris là minh chứng hùng hồn cho lịch sử địa chất phức tạp của Mars.
Tham khảo thêm:
- Chiron là sao gì? Đặc điểm và ý nghĩa trong chiêm tinh học
- Uranus là sao gì? 10 bí ẩn bất ngờ về Sao Thiên Vương
FAQs
1. Sao Hỏa có màu đỏ vì sao?
Bề mặt Mars chứa lượng lớn oxit sắt (gỉ sắt), tạo ra màu đỏ cam đặc trưng. Lớp bụi này bị gió thổi khắp bề mặt, khiến hành tinh luôn xuất hiện màu đỏ khi quan sát từ Trái Đất, do đó nó được gọi là “Hành tinh Đỏ”.
2. Mars có nước không?
Hiện tại, nước dạng lỏng không tồn tại ổn định trên bề mặt do khí quyển mỏng và áp suất thấp. Tuy nhiên, dấu vết nước cổ đại vẫn tồn tại dưới dạng băng và khoáng vật trầm tích. Một số vùng cực có băng CO₂ và H₂O, là nguồn tiềm năng cho các sứ mệnh tương lai.
3. Khí hậu trên sao Hỏa như thế nào?
Sao Hỏa có khí hậu lạnh và khô, nhiệt độ trung bình khoảng –63°C, với ban đêm có thể xuống tới –125°C. Hành tinh này còn nổi tiếng với bão bụi kéo dài hàng tuần, có thể bao phủ toàn bộ hành tinh.
4. Mars có núi lửa không?
Có. Mars sở hữu Olympus Mons, núi lửa cao nhất Hệ Mặt Trời, cao khoảng 22–25 km, gấp 3 lần đỉnh Everest, với đường kính khoảng 600 km. Đây là minh chứng cho hoạt động núi lửa mạnh mẽ trong quá khứ.
5. Trọng lực trên Mars như thế nào?
Trọng lực trên Mars chỉ bằng khoảng 38% so với Trái Đất. Nếu bạn nặng 60 kg trên Trái Đất, cân nặng trên Mars chỉ còn khoảng 23 kg. Trọng lực thấp ảnh hưởng đến cơ, xương và cách di chuyển trên hành tinh.
6. Mars có thể tồn tại sự sống không?
Hiện tại, bề mặt Mars quá lạnh và thiếu khí quyển thích hợp để duy trì sự sống như trên Trái Đất. Tuy nhiên, bằng chứng về nước cổ đại và khoáng vật gợi ý rằng vi sinh vật có thể từng tồn tại. Nghiên cứu vẫn tiếp tục nhằm tìm hiểu khả năng sống dưới bề mặt hoặc trong các môi trường đặc biệt.
Công ty Cổ Phần Đầu Tư Thương Mại Quốc Tế Tân Phát được thành lập từ năm 2015 với định hướng tập trung cung cấp cho khách hàng các sản phẩm, giải pháp với chất lượng tốt, giá cả cạnh tranh, dịch vụ hỗ trợ sau bán hàng tin cậy chuyên sâu trong lĩnh vực âm thanh hình ảnh.